Bi kịch sau tay lái: Áp lực từ cước phí thấp, nhiều tài xế giao hàng Hàn Quốc liều mình với tốc độ và giờ làm

“Anh ấy làm giao hàng suốt ngày, ít nhất cũng 14 tiếng mỗi ngày. Tất cả chỉ để giữ hạng ‘Reward’ của ứng dụng, nên phải nhận và hoàn thành thật nhiều đơn. Dù vậy, anh vốn cẩn trọng, chưa bao giờ vượt đèn đỏ hay phóng nhanh.”

Đó là lời kể nghẹn ngào của anh Yoon Ye-sung, một đồng nghiệp của tài xế giao hàng xấu số họ Kim (40 tuổi), trong cuộc trò chuyện với phóng viên ngày 13/8. Anh Kim đã qua đời vào đêm 5/8 khi đang giao hàng tại thành phố Gunpo, tỉnh Gyeonggi. Vụ tai nạn xảy ra khi xe buýt vừa rời bến nhưng không kịp phát hiện ra anh Kim, khiến va chạm thương tâm không thể tránh khỏi.

“Làm việc kiệt sức để lo cho gia đình”

Anh Kim được biết đến là người hết lòng vì gia đình. Anh gánh vác cả người anh trai bị tai nạn mất sức lao động và người vợ vốn mang bệnh. Trong 2 tuần trước khi qua đời, anh đã hoàn thành hơn 400 đơn hàng, chấp nhận trên 90% số đơn từ ứng dụng Coupang Eats, để duy trì hạng “Gold Plus” – nhóm tài xế nhận được mức thưởng cao nhất.

Cấu trúc trả thưởng của Coupang Eats chia tài xế thành các nhóm: Green (7%), Blue (15%), Purple (20%), Gold (25%) và Gold Plus (30%). Càng ở hạng cao, thu nhập bổ sung càng nhiều, nhưng cũng đồng nghĩa tài xế phải tăng ca, tăng tốc và nhận nhiều rủi ro hơn.

Dù nguyên nhân cụ thể của vụ tai nạn vẫn đang chờ kết quả điều tra, song đồng nghiệp cho rằng sự mệt mỏi tích tụ từ những ngày làm việc kéo dài có thể đã khiến anh không kịp xử lý tình huống.

Con số báo động: Ngành giao hàng đứng đầu về tai nạn lao động

Theo số liệu Bộ Lao động Hàn Quốc trình Quốc hội, trong quý I/2025, số nạn nhân tai nạn lao động nhiều nhất thuộc về “Woowa Brothers” (đơn vị vận hành dịch vụ Baedal Minjok) với 527 trường hợp, tiếp đến là Coupang Eats với 241 trường hợp.

Đây không phải hiện tượng mới. Từ năm 2022 đến nay, các công ty giao hàng liên tục nằm trong nhóm có tỷ lệ tai nạn lao động cao nhất. Nguyên nhân xuất phát từ đặc thù xe máy giao hàng dễ gặp nguy hiểm, cộng thêm áp lực từ các chương trình khuyến khích “nhận đơn nhanh – chạy đơn nhiều” khiến tài xế buộc phải chạy ẩu.

Một tài xế giấu tên chia sẻ:“Đến giờ cao điểm như buổi trưa, hầu hết anh em đều chạy gấp để giành được khuyến mãi từ app. Ai cũng biết nguy hiểm, nhưng để kiếm thêm vài đồng, nhiều người vẫn chọn phóng nhanh, lách luật.”

Chính lối chạy xe “tử thần” này khiến người dân không khỏi bất an. Trên các diễn đàn, nhiều người than phiền:

• “Suýt nữa bị xe giao hàng quẹt trúng, chạy như làm xiếc.”
• “Chuyện phóng nhanh, lấn vỉa hè của xe giao hàng giờ quá bình thường.”

Nguyên nhân gốc rễ: Cước phí thấp, bảo hiểm không đầy đủ

Theo phản ánh của nhiều tài xế, cước phí cơ bản ngày càng thấp, buộc họ phải nhận thật nhiều đơn và tăng tốc mới đủ thu nhập. Ông Koo Kyo-hyun – Chủ tịch Nghiệp đoàn Rider Union – khẳng định: “Các nền tảng đang hạ quá thấp mức phí giao hàng, gián tiếp đẩy tài xế vào vòng xoáy làm việc kiệt sức và chạy liều. Cần sớm áp dụng cơ chế ‘cước an toàn’ để đảm bảo thu nhập tối thiểu ngang hoặc cao hơn mức lương tối thiểu.”

Một vấn đề khác là bảo hiểm vận chuyển thương mại (유상운송보험) – loại bảo hiểm bắt buộc với người chạy xe vì mục đích kinh doanh – hiện có tỷ lệ tham gia cực thấp. Năm 2022, chỉ 38,7% tài xế giao hàng mua bảo hiểm này do phí quá cao. Phần lớn chọn cách “lách luật”, hoặc doanh nghiệp giao hàng cũng không buộc tài xế phải mua để giữ chân nhân lực.

Luật sư Lee Joo-han (Hãng luật Wimin) cảnh báo: “Nếu không có bảo hiểm thương mại, một khi tai nạn xảy ra, không chỉ tài xế mà cả người dân cũng có thể chịu thiệt hại nặng nề. Cần phải bắt buộc như với taxi hoặc xe tải.”

Hiện nay, giới công đoàn và nhiều chuyên gia kêu gọi siết chặt quy định, trong đó có:

• Áp dụng hệ thống giấy phép hành nghề cho tài xế giao hàng.
• Bắt buộc tham gia bảo hiểm vận chuyển thương mại.
• Đào tạo an toàn lao động trước khi hành nghề.

Cái chết thương tâm của anh Kim không chỉ là một tai nạn cá nhân, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn ngành giao hàng Hàn Quốc. Khi cước phí thấp, bảo hiểm chưa được đảm bảo và tài xế phải liều mình để kiếm sống, thì những bi kịch như vậy khó có thể chấm dứt.

Theo Naver - Biên tập Kim Chi Nha